Ten dziennik powstaje z potrzeby dzielenia się doświadczeniami. Nie tylko związanymi z pracą nad 3iM, lecz również tymi wszystkimi sytuacjami, w których człowiek po czasie zaczyna rozumieć, że uczestniczył w czymś znacznie ważniejszym, niż wtedy przypuszczał. Historia samego 3iM jest pod tym względem bardzo pouczająca.
Pierwsi właściciele 3iM
Był taki moment, kiedy pojawiły się osoby i firmy zainteresowane wejściem w posiadanie tego narzędzia. Poważnie zainteresowane. Gotowe zapłacić za nie poważne pieniądze. Mogło się wydawać, że właśnie nadchodzi chwila, na którą twórca- mniej czy bardziej świadomie – czeka: ktoś dostrzega wartość jego pracy i chce ją wykorzystać. A jednak właśnie wtedy pojawiły się pierwsze wątpliwości. Rozmowy dotyczyły między innymi wizji, misji organizacji i wartości. I właśnie przy wartościach zaczęło się ujawniać coś, czego początkowo nie potrafiłem jeszcze nazwać z pełną precyzją.
Nie chodziło o zwykłą różnicę poglądów. Pojawiło się przekonanie, że prawda nie jest czymś, co trzeba dopiero rozpoznawać, sprawdzać i uzasadniać, lecz czymś, co własna grupa już posiada. Nie dlatego, że dysponowała szczególnymi narzędziami poznawczymi. Właśnie takich narzędzi jeszcze nie miała. Miała natomiast głębokie przekonanie o własnej racji, o słuszności własnych celów i o tym, że stoi po właściwej stronie. W takim sposobie myślenia przynależność do grupy zaczynała wystarczać jako uzasadnienie. „My wiemy, jak jest. My wiemy, co jest dobre. My chcemy dobrze. Skoro więc chcemy dobrze, nasze działania są słuszne.”
W służbie słusznej słuszności
I właśnie słowo „słuszne” zaczęło mnie niepokoić. Dlatego, że rozmowa przestawała dotyczyć tego, co wiemy, na jakiej podstawie coś rozpoznajemy i gdzie kończy się Wiedza, a zaczyna wartościowanie. Coraz wyraźniej pojawiał się natomiast inny sposób myślenia: my wiemy lepiej, ponieważ jesteśmy po właściwej stronie.
Z dzisiejszej perspektywy powiedziałbym, że był to jeden z pierwszych momentów, w których zobaczyłem działanie Syndromu Plemienności w sytuacji dotyczącej samego 3iM. Było w tym coś paradoksalnego. Narzędzie służące rozpoznawaniu sposobów myślenia mogło zostać użyte jako narzędzie przewagi jednego plemienia nad drugim. Ktoś, kto potrafi rozpoznawać schematy myślenia innych ludzi, może przecież wykorzystać tę wiedzę nie po to, aby lepiej się porozumiewać, lecz po to, aby skuteczniej nimi zarządzać, oceniać ich albo wskazywać, gdzie — według niego — przebiega granica normalności.
Z dobrego serca czy z moralnej konieczności?
Właśnie dlatego 3iM nie zostało wtedy udostępnione. Nie dlatego, że oferta nie była atrakcyjna finansowo. Nie dlatego, że narzędzie było niedopracowane. Dlatego, że pojawiła się wątpliwość znacznie ważniejsza: do czego to moje narzędzie zostanie użyte.
Nie od razu, lecz stopniowo docierała do mnie prawda znacznie trudniejsza do przyjęcia autorowi produktu, któremu poświecił tak naprawdę całe swoje zawodowe żyje. Pojawiały się bowiem kolejne propozycje współpracy firm pozornie bliższych temu, czego szukałem. A jednak wciąż powracał ten sam sposób patrzenia na 3iM: jako na instrument budujący przewagę jednych nad innymi. I właśnie wtedy zaczęło do mnie docierać, że problem nie polega wyłącznie na tym, komu 3iM zostanie sprzedane. Problem tkwi w posiadaniu i dysponowaniu nim jako własnym narzędziem, które jedni maja, a inni nie. To dlatego każdy z potencjalnych kupców 3iM zastrzegał sobie prawo do wyłączności dysponowania nim.
Coraz wyraźniej widziałem, że 3iM może zachować swój sens tylko wtedy, gdy nie będzie narzędziem przewagi jednej firmy, eksperta czy grupy nad innymi. Powinno należeć do zespołów, które chcą z niego korzystać dla wspólnego dobra, dla lepszego rozpoznawania własnych problemów, własnych sposobów myślenia i własnych decyzji. W tym sensie zaczęła się rodzić myśl o 3iM jako narzędziu otwartym: dostępnym bezpłatnie, niewymagającym podporządkowania się właścicielowi metody i pozostającym w rękach ludzi, którzy wspólnie z niego korzystają.
„Dziennik poznawczy Teo” rozpoczynam od opisu tej sytuacji z własnych doświadczeń, sytuacji zawodowych, zdarzeń, które początkowo wydawały się tylko anegdotami, a później odsłaniały znacznie głębszy mechanizm. Nie po to, aby po latach wystawiać komukolwiek oceny. Raczej po to, aby sprawdzać, co dzisiaj można w tych doświadczeniach rozpoznać z perspektywy 3iM.
